> Het gateway-effect van de e-sigaret: een mythe

gateway-effect-e-sigaret

Van alle kritiek op de e-sigaret blijft één mythe het hardnekkigst: het Gateway-effect. Tegenstanders van de e-sigaretten blijven – zonder bewijs – volhouden dat gebruik van de e-sigaret een opstapje is voor het roken van gewone sigaretten. Wij zetten de feiten voor je op een rijtje.

De Gateway-theorie (of Stepping Stone-theorie) stak voor het eerst de kop op rondom cannabis-gebruik in de Verenigde Staten, al in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Mensen die softdrugs gebruikten zouden volgens de theorie ook gemakkelijker aan harddrugs beginnen.

Het gebruik van cannabis was volgens de aanhangers van de theorie een ‘gateway’ of poort naar het gebruik van schadelijker drugs. Al vanaf het begin werd deze theorie enorm betwijfeld.

Na jaren van onderzoek schreef de Amerikaanse National Academy of Sciences in 1999: “There is no evidence that marijuana serves as a stepping stone on the basis of its particular drug effect.

Begin jaren negentig deed zich een soortgelijk fenomeen voor met snus. Deze Zweedse pruimtabak werd in Europa verboden, behalve in Zweden. Bezwarende argumenten die de EU destijds opvoerde:

  • We weten niet wat het gevaar is voor de volksgezondheid op lange termijn
  • Het gebruik van snus bevordert mogelijk tabaksconsumptie onder jongeren en het aantal jongeren dat gaat roken

Vandaag de dag is het aantal rokers in Zweden opmerkelijk laag en daarmee ook het aantal doden ten gevolge van roken.

Geen bewijs voor Gateway-theorie

Terug naar de aanhangers van de gateway-theorie en cannabis. Het is inderdaad zo dat mensen die cannabis of marijuana gebruiken ook vaker aan zwaardere drugs beginnen.

De conclusie die aanhangers van de Gateway-theorie vervolgens trekken is echter onjuist: mensen gaan aan de heroïne of cocaïne doordat ze cannabis gebruiken. Hiervoor is echter nog nooit bewijs geleverd. Wel zijn er andere verklaringen:

  • Sommige mensen zijn van nature sneller geneigd drugs uit te proberen en zullen daardoor vaak zowel soft- als harddrugs gebruiken. Dat heeft met hun persoonlijkheid te maken, niet met de stoffen in cannabis.
  • De omgeving waarin mensen softdrugs gebruiken is vaak ook een omgeving waarin anderen harddrugs gebruiken. Als je begint met softdrugs zijn harddrugs makkelijker te verkrijgen.
  • De reden waarom mensen eerder met softdrugs beginnen dan met harddrugs is dat softdrugs makkelijker te krijgen zijn.

E-sigaret als opstap nooit aangetoond

Zodra de e-sigaret op de markt kwam, werd de Gateway-theorie van stal gehaald door doemdenkers en sceptici. Dampen is volgens hen geen middel om te stoppen met roken, maar een opstapje voor niet-rokers naar het ‘echte werk’. De omgekeerde wereld.

In de anti-cannabislobby was het sterkste ‘bewijs’ voor het Gateway-effect dat cannabisgebruikers, vaker dan niet-cannabisgebruikers, ook harddrugs gebruikten. Er is nog geen enkel onderzoek dat uitwijst dat gebruikers van e-sigaretten ook vaker normale sigaretten gaan roken.

Dat de e-sigaret een opstap zou vormen naar het roken van sigaretten is vooral gebaseerd op gehypete berichtgeving uit de VS. Tieners zouden steeds vaker e-sigaretten gebruiken. Klopt, er is een stijgend gebruik van e-sigaretten onder schoolgaande tieners.

Maar wat zouden deze jongeren hebben gedaan als de e-sigaret er niet was? Het is aannemelijk dat dankzij de e-sigaret minder tieners roken. Zelfs als jongeren nooit hebben gerookt, is de e-sigaret een veel gezonder alternatief voor roken.

Pas als wordt aangetoond dat jongeren door dampen overstappen op het roken van sigaretten kun je stellen dat er sprake is van een gateway-effect. Nu is er eerder sprake van een gezondere alternatief voor jongeren die geneigd zijn te experimenteren met verslavende middelen.

Onderzoeksgegevens uit de VS hebben zelfs laten zien dat de opkomst van de e-sigaret samenvalt met sterke daling van het aantal rokers. Bovendien is het gebruik van de e-sigaret voornamelijk te zien onder jongeren die al roken. 

E-sigaret: meer voordelen dan nadelen

Tot nu toe ontbreekt elk bewijs voor het Gateway-effect en winnen de voordelen van de e-sigaret het in alle opzichten van de nadelen. Het wordt tijd dat de tegenstanders van dampen inzien dat de e-sigaret voor veel rokers een geweldig hulpmiddel is om te stoppen met roken.

Als die muur geslecht is, zijn we weer een stap dichterbij de acceptatie en erkenning van de e-sigaret als hulpmiddel op weg naar een rookvrij leven. Iets waar beide kampen toch naar streven?

Lees ook: In 7 stappen rookvrij met de e-sigaret >>

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *